10+ yıl deneyimAnkara merkezliLisanslı gayrimenkul danışmanıBölgenin uzmanı10+ yıl deneyimAnkara merkezliLisanslı gayrimenkul danışmanıBölgenin uzmanı10+ yıl deneyimAnkara merkezliLisanslı gayrimenkul danışmanıBölgenin uzmanı10+ yıl deneyimAnkara merkezliLisanslı gayrimenkul danışmanıBölgenin uzmanı
Tüm İçerikler

Gayrimenkulde Rant Sorunu: Türkiye’de Kentsel Dönüşüm ve Ekonomik Gerçekler

22 Mayıs 2025
Gayrimenkulde Rant Sorunu: Türkiye’de Kentsel Dönüşüm ve Ekonomik Gerçekler

Türkiye ekonomisindeki derin yapısal sorunların merkezinde rant odaklı yaklaşımlar önemli bir yer tutuyor. İktisatçı Dr. Mahfi Eğilmez’in kaleme aldığı “Rant Çeşitleri ve Türkiye” başlıklı yazı, bu sorunu hem teorik hem de pratik örneklerle ortaya koyuyor. Eğilmez’e göre, rant arayışı, Türkiye’de sadece ekonomiyi değil; toplumsal yapıyı, kentleşmeyi ve ahlaki değerleri de zedeliyor.

Rant Nedir?

Kelime kökeni olarak Fransızca “rente” sözcüğünden gelen rant, kira ya da faiz benzeri gelirleri tanımlamak için kullanılıyor. Ekonomik anlamda rant kavramı ilk kez İngiliz iktisatçı David Ricardo tarafından ortaya atılmış. Ricardo, rantı toprağın kullanım hakkı karşılığında ödenen bedel olarak tanımlamış. Türkiye'nin önde gelen iktisatçılarından Prof. Dr. Korkut Boratav ise rantı, “devletin özel sektör lehine yarattığı çıkar avantajı ve bunun paylaşımı” olarak özetliyor.

Kentsel Rant: Artan Konut Talebi ve Dönüşümün Getirisi

Türkiye’de son yıllarda yaşanan kentsel dönüşüm uygulamaları ve göç kaynaklı nüfus artışı, konut talebini sürekli yukarıya çekti. Bu da kent merkezlerinde ve gelişen bölgelerde kentsel rant oluşmasına neden oldu. Eğilmez, bu durumu çok çarpıcı bir örnekle açıklıyor:

“İki katlı bir ev yıkılıyor ve yerine yirmi dairelik bir apartman inşa ediliyor. Müteahhit bu yapıdan beş daireyi eski ev sahibine veriyor. İşte bu, oluşan kentsel rantın paylaşımına örnektir.”

Kamu Politikaları ve Rantın Yaygınlaşması

Rantın yalnızca piyasa dinamiklerinden değil, kamu yönetimi ve siyasetin etkilerinden de beslendiği görülüyor. Eğilmez’e göre bazı kamu kurumları, planlama ve izin süreçlerinde verdikleri kararlarla belirli kesimlere avantaj sağlıyor. Bu avantajlar:

Haksız kazançlar

Ahlaki yozlaşma

Yolsuzlukların artması

Ekonomik istikrarsızlık

gibi sonuçlar doğuruyor.

Türkiye’de Rant Arayışının Etkileri

Eğilmez’in vurguladığı gibi, Türkiye’de rant odaklı bir ekonomik yaklaşımın yaygınlaşması şu sonuçlara yol açıyor:

Şehirlerin plansız ve kimliksiz büyümesi

Gayrimenkul sektöründe fiyat dengesizlikleri

Enflasyonun kalıcı hale gelmesi

Toplumsal güvensizlik ortamı

Özellikle Ankara gibi büyük şehirlerde, Çayyolu ve Eryaman gibi hızla gelişen semtlerde bu sorunlar daha görünür hale gelmiş durumda. Bu bölgelerde artan konut talebi, emlak fiyatlarında spekülatif artışlara ve gayrimenkul projeleri etrafında dönen rant ilişkilerine zemin hazırlıyor.

Nereye Gidiyoruz?

Türkiye’de gayrimenkul ve emlak sektörü, hem ekonomik büyümenin motoru hem de rant ilişkilerinin merkezi haline gelmiş durumda. Bu yapının sürdürülebilir olması için:

Kentleşme politikalarının şeffaf ve katılımcı hale getirilmesi

Rantın adil paylaşımı yerine kamu yararı esas alınması

Siyasi ve bürokratik etkilerin sınırlandırılması

Toplumsal ve etik değerlere uygun planlamaların yapılması

gerekiyor.

Sonuç olarak, kentsel rant, yalnızca ekonomik bir mesele değil; aynı zamanda sosyal adalet, şehir planlaması ve etik değerler açısından da üzerinde durulması gereken çok boyutlu bir konu. Türkiye’nin kentleşme politikalarında ve ekonomik yönetişiminde daha sağlıklı bir zemin oluşturulması için bu sorunların farkına varmak ve çözüm arayışına girmek şart.

Unutmayın: Sağlıklı şehirler, adil paylaşımla mümkün olur. Özellikle Ankara’nın hızla dönüşen semtlerinde emlak yatırımı yaparken sadece kazanç değil, toplumsal dengeyi de gözetmek önemlidir.

İlanlarımı keşfedin

Emre Koç portföyünü inceleyin, teklif alın.

Tüm İlanları Gör